Tết Trung Thu

Địa chỉ

Ngày: 30/09/2012 - 01/10/2012

Việt Nam

Tên liên hệ: <iframe width="320" height="315" src="http://www.youtube.com/embed/8GWV5nzQL4g" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

Giới thiệu chi tiết Tết Trung Thu

/ /

o Viet Nam, trong mot nam co 4 cai tet chinh, moi tet lai ung voi mot mua, mot tiet va mang mot y nghia nhat dinh. Tet trung thu la mot trong 4 tet quan trong nhat trong nam theo nong lich co; do la: Tet dau xuan (Tet nguyen dan), tet giua thu (Tet trung thu), dem giua la tet vao he (Tet doan ngo) va tet dau dong (Tet com moi 10-10)

Theo phong tuc nguoi Viet, Tet Trung Thu duoc to chuc vao giua mua thu, tuc la hom ram thang tam hang nam – tinh theo lich ta. Thang tam am lich theo truyen thuyet la dem thu dep nhat trong nam vi trang that to tron, sang va dep. Trong dip nay nguoi ta lam co cung gia tien va bay banh trai ra san cung mat trang. Nhan dip tet nay, nguoi lon thi uong ruou, thuong trang, va hat trong quan; tre em thi ruoc den, di xem mua lan, ca hat cac bai hat Trung Thu, va vui huong banh keo cung cac thu trai cay do cha me bay o ngoai san trong dem Trung Thu duoi hinh thuc mot mam co. o mot so noi to chuc mua lan, mua su tu de cac em vui choi thoa thich.

day con duoc coi la ngay tet cua tre em, goi la "Tet trong Trang". Tre em rat mong doi duoc don tet nay vi thuong duoc nguoi lon tang do choi, thuong la den ong sao, mat na, den keo quan, sung phun nuoc... roi banh nuong, banh deo. Tet Trung Thu cung la ngay tet truyen thong cua mot so quoc gia o Chau A nhu Trung Hoa, Viet Nam, dai Han va Nhat Ban.

Ngoai ra, Tet Trung Thu con la dip de nguoi ta ngam trang tien doan mua mang va van menh quoc gia. Neu trang thu mau vang thi nam do se trung mua tam to, neu trang thu mau xanh hay luc thi nam do se co thien tai, va neu trang thu mau cam trong sang thi dat nuoc se thinh tri.

Ngay tu dau thang, Tet da duoc sua soan voi nhung co den muon mau sac, muon hinh thu, voi nhung banh deo, banh nuong ma ta goi gom la banh trung thu, voi nhung do choi cua tre em rat phong phu, trong so do dang ke nhat cua thoi xua la ong Tien si giay va den ong sao.

* Nguon goc Tet Trung thu

Theo truyen thuyet, Tet Trung Thu co tu vai ba ngan nam nay. Nguoi Trung Hoa thoi co dai song bang nghe chan nuoi va trong trot. Suot mua he troi nang am, nguoi dan chan nuoi va san ban de dang, dau thang 8 lai thu hoach nong san pham, den ram thang 8 bau troi xanh biec, trang ram trong sang, ca nha vui ve doan tu, tuong trung cho " troi va dat hop nhat", nen moi co Tet Trung Thu. Thoi do, Tet Trung Thu don thuan la ngay le cung than nong, chi co com ruou, khong co cac loai banh nhu ngay nay.

Nguoi Trung Hoa co dai cho rang Tet Trung Thu bat nguon tu thoi Xuan Thu. Tuy vay, truoc doi duong van tu chua phat trien, su sach viet ve Tet Trung Thu khong nhieu lam. Tu doi duong tro di, nhieu nha tho hoac van nhan viet nhung bai tho hay tac pham ve Tet Trung Thu, nguoi doi sau moi biet duoc truyen thuyet va tap tuc cua no. Tu do Tet Trung Thu tro thanh ngay le co dinh hang nam. Chuyen xua ke rang vua duong Minh Hoang (713-741 Tay Lich) dao choi vuon Ngu Uyen vao dem ram thang tam am lich. Trong dem Trung Thu, trang rat tron va trong sang. Troi that dep va khong khi mat me. Nha vua dang thuong thuc canh dep thi gap dao si La Cong Vien con duoc goi la Diep Phap Thien. dao si co phep tien dua nha vua len cung trang. o day, canh tri lai cang dep hon. Nha vua han hoan thuong thuc canh tien va du duong voi am thanh anh sang huyen dieu cung cac nang tien tha thuot trong nhung xiem y du mau xinh tuoi mua hat. Trong gio phut tuyet voi ay nha vua quen ca troi gan sang. dao si phai nhac, nha vua moi ra ve nhung trong long van bang hoang luyen tiec.

Ve toi hoang cung, nha vua con van vuong canh tien nen da cho che ra Khuc Nghe Thuong Vu Y va cu den dem ram thang tam lai ra lenh cho dan gian to chuc ruoc den va bay tiec an mung trong khi nha vua cung voi Duong Qui Phi uong ruou duoi trang ngam doan cung nu mua hat de ky niem lan du nguyet dien ky dieu cua minh. Ke tu do, viec to chuc ruoc den va bay tiec trong ngay ram thang tam da tro thanh phong tuc cua dan gian.

Cung co nguoi cho rang tuc treo den bay co trong ngay ram thang tam am lich la do o dien tich ngay sinh nhat cua vua duong Minh Hoang. Vi ngay ram thang tam la ngay sinh nhat cua vua duong Minh Hoang nen trieu dinh nha duong da ra lenh cho dan chung khap noi trong nuoc treo den va bay tiec an mung. Tu do, viec treo den bay co trong ngay ram thang tam tro thanh tuc le.

Lai co chuyen ke rang mot vi tuong ten la Luu Tu o doi nha Tay Han, tu nam 206 truoc Tay lich toi nam 23 Tay lich, trong luc quan tinh khon quan da cau Thuong de giup cho quan linh co do an de cho quan tiep vien. Sau khi cau Thuong de, quan linh tim duoc khoai mon va buoi de an. Nho do sau nay Luu Tu moi binh dinh duoc toan quoc va len lam vua tuc la vua Quang Võ nha Hau Han. Ngay ma Luu Tu cau duoc linh ung la ngay ram thang tam. Tu do nha vua truyen lenh cu den ram thang tam la lam le ta troi dat va thuong trang bang khoai mon va buoi. Ngay le trong the vui tuoi nay duoc goi la Tet Trung Thu.

Nguoi dai Han goi Tet Trung Thu la ngay hoi Chosuk. Trong dip vui mung cua ngay hoi nay, nguoi dan dai Han thuong bay to long biet on cua minh doi voi Thuong de cho ho duoc mua, nen da nghi ngoi vui choi trong 3 ngay. Truoc day giao thong chua thuan tien, vao ngay hoi Chosuk, nhung nguoi buon ban lam an o thanh pho thuong ve que nha tham ba con ho hang than thich, nhung nguoi song o que nha thi to chuc hoi he nhu nguoi Viet chung ta don mung ngay Tet Am Lich. Truoc ngay hoi Chosuk mot thang, cac cong ty thuong mai lon o dai Han thuong giam gia hang cho khach mua ve lam le vat tang nhau. Trong ngay hoi Chosuk, nguoi dai Han an loai banh lam bang bot nep va dau xanh tron voi duong, ho goi la "songpyon". Dip nay thanh thieu nhi dai Han thich nhay bai "Kang Kang Su Vol Lae"

Ram thang 8 nguoi Nhat Ban to chuc ngay hoi Hounen Odori (Hounen co nghia la hanh phuc va giau co, Odori co nghia la nhay mua). Dip nay ho thuong ra sau vuon hoac ngoi truoc cua ngam trang va an mung ngay hoi Hounen Odori bang loai banh hinh cai goi lam bang gao (rice dumplins) nguoi Nhat goi la "Tsukimi dango".

doi voi nguoi Viet Nam thoi co dai, Tet Trung Thu duoc dien ta trong "Viet Nam Phong tuc" cua tac gia Phan Ke Binh voi tuc: Ban ngay lam co cung gia tien, toi den bay co thuong Nguyet. Dau co la banh mat trang, va dung nhieu thu banh trai hoa qua, nhuom cac mau cac sac, sac so xanh, do, trang, vang, trong do thi le vat hang dau la banh mat trang, ngay nay goi la banh Trung Thu. Con gai hang pho thi nhau tai kheo, got du du thanh cac thu hoa no hoa kia, nan bot lam con tom con ca coi cung dep...
Theo cac nha khao co hoc, Tet Trung Thu o Viet Nam co tu thoi xa xua, tung duoc khac tren trong dong Ngoc Lu, la mot trong nhung Trong dong dong Son co kich thuoc to lon, hinh dang co kinh, tap trung hoa van phong phu nhat. Con theo van bia chua doi nam 1121 thi tu doi nha Ly, Tet Trung Thu da duoc chinh thuc to chuc o kinh thanh Thang Long voi cac hoi dua thuyen, mua roi nuoc va ruoc den. den doi Le - Trinh thi Tet Trung Thu da duoc to chuc cuc ky xa hoa trong phu Chua ma “Tang thuong ngau luc” da mieu ta.

Theo "Tang Thuong Ngau Luc", tac pham chu Han cua 2 nha van Viet Nam Pham dinh Ho va Nguyen An viet khoang cuoi the ky 18 dau the ky 19, thoi vua Le chua Trinh, Tet Trung Thu duoc to chuc cuc ky xa hoa trong phu chua. Con theo sach “Thai Binh hoan vu ky” thi: “Nguoi Lac Viet cu mua thu thang Tam thi mo hoi, trai gai giao duyen, ung y nhau thi lay nhau”. Nhu vay, mua thu la mua cua thanh hon.

Nghien cuu ve nguon goc Tet Trung Thu, theo hoc gia nguoi Phap P.Giran cung tung viet trong “Magie et Religions Annamites, Paris: Challamet, 1912" ve Tet Trung Thu: Tu xa xua, o A dong nguoi ta da coi trong Mat Trang va Mat Troi, coi nhu mot cap vo chong. Ho quan niem Mat Trang chi sum hop voi Mat Troi mot lan moi thang (vao cuoi tuan trang). Sau do, tu anh sang cua chong, nang trang man nguyen di ra va dan dan nhan duoc anh duong quang - tro thanh trang non, trang tron, de roi lai di sang mot chu ky moi. Do vay, trang la am tinh, chi ve nu va doi song vo chong. Va ngay Ram thang Tam, nang trang dep nhat, long lay nhat, nen dan gian lam le mo hoi an Tet mung trang.

Theo phong tuc Viet Nam, vao dip Tet Trung Thu, cha me bay co cho cac con de don trang ram. Cac vi mua va lam du cac loai den long thap bang nen treo trong nha hoac cho cac con mang di ruoc den cung be ban. Co mung Tet Trung Thu gom: banh Trung Thu, cac loai banh keo khac, trai cay... nhieu hay it tuy hoan canh cua moi gia dinh.

Trong van hoc nghe thuat co nhieu tac pham tho ca, hoi hoa, am nhac mieu ta Tet Trung Thu, trong do co bai tho cua Tan da Nguyen Khac Hieu:

Co bau co ban can chi tui
Cung gio cung may the moi vui
Roi cu moi nam ram thang Tam
Tua nhau trong xuong the gian cuoi